Môn KTPL
Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh xã hội
Quyền được bảo vệ và chăm sóc sức khỏe
Theo Hiến pháp 2013 và Luật Khám bệnh, chữa bệnh, mọi công dân có quyền được bảo vệ và chăm sóc sức khỏe. Nhà nước đầu tư xây dựng hệ thống y tế từ trung ương đến cơ sở, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế công bằng, chất lượng. Các nhóm ưu tiên như trẻ em, người cao tuổi, người có công với cách mạng, người nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số được hưởng chế độ khám chữa bệnh miễn phí hoặc hỗ trợ chi phí.
Nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ sức khỏe
Công dân có nghĩa vụ thực hiện các quy định của pháp luật về phòng bệnh, chữa bệnh và vệ sinh công cộng. Cụ thể: tuân thủ các biện pháp phòng chống dịch bệnh, tiêm chủng theo quy định, không cố ý lây truyền bệnh truyền nhiễm, giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, tham gia bảo hiểm y tế. Ngoài ra, mỗi người phải có trách nhiệm xây dựng lối sống lành mạnh, không sử dụng chất kích thích, ma túy và các chất gây nghiện khác.
Bảo hiểm y tế và quyền lợi của người tham gia
Bảo hiểm y tế (BHYT) là hình thức bảo hiểm do Nhà nước tổ chức nhằm huy động sự đóng góp của cộng đồng để hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh cho người tham gia. Theo Luật Bảo hiểm y tế, người tham gia BHYT được quỹ BHYT thanh toán một phần hoặc toàn bộ chi phí khám chữa bệnh theo danh mục quy định. Đối tượng bắt buộc tham gia gồm người lao động, học sinh sinh viên, người nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi và người cao tuổi. BHYT thể hiện tinh thần tương thân tương ái và bảo đảm an toàn tài chính y tế cho mọi người.
Quyền và nghĩa vụ về an sinh xã hội
An sinh xã hội là hệ thống các chính sách và chương trình của Nhà nước nhằm bảo vệ công dân trước các rủi ro như ốm đau, tai nạn lao động, thất nghiệp, già yếu, mất người nuôi dưỡng. Các trụ cột chính gồm: bảo hiểm xã hội (hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động), bảo hiểm thất nghiệp, trợ giúp xã hội thường xuyên và đột xuất. Công dân có quyền tham gia và hưởng các chế độ này khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội và Luật Việc làm.
Chế độ trợ cấp xã hội và bảo trợ xã hội
Nhà nước thực hiện chính sách trợ cấp xã hội thường xuyên cho các đối tượng yếu thế như trẻ em mồ côi, người khuyết tật nặng, người cao tuổi không có lương hưu, người đơn thân nuôi con nhỏ. Ngoài ra, trợ giúp xã hội đột xuất được áp dụng khi công dân gặp thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc các rủi ro bất khả kháng khác. Các hình thức trợ giúp bao gồm hỗ trợ tiền mặt, hiện vật, miễn giảm học phí, hỗ trợ nhà ở và tạo việc làm. Đây là biểu hiện của nguyên tắc không ai bị bỏ lại phía sau trong xã hội.
Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết. BHXH bắt buộc áp dụng với người lao động có hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên. Bảo hiểm thất nghiệp hỗ trợ người lao động mất việc thông qua trợ cấp thất nghiệp, tư vấn giới thiệu việc làm và hỗ trợ học nghề. Thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp phụ thuộc vào thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp.
Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Công dân có quyền được sống trong môi trường không bị ô nhiễm, được tiếp cận thông tin về dịch bệnh và các biện pháp phòng ngừa. Đồng thời, mỗi người có nghĩa vụ tham gia các hoạt động bảo vệ sức khỏe cộng đồng như tiêm chủng mở rộng, hiến máu nhân đạo, tham gia vệ sinh môi trường khu dân cư. Pháp luật nghiêm cấm các hành vi sản xuất, buôn bán thực phẩm bẩn, thuốc giả, trang thiết bị y tế kém chất lượng gây nguy hại đến sức khỏe của người dân. Công dân có quyền tố cáo các hành vi vi phạm đến cơ quan y tế hoặc chính quyền địa phương.
Trách nhiệm của Nhà nước trong bảo đảm an sinh xã hội
Nhà nước có trách nhiệm xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về an sinh xã hội, bố trí ngân sách để thực hiện các chính sách trợ giúp xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội. Các chương trình mục tiêu quốc gia như giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Nhà nước cũng khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp vào Quỹ Bảo trợ xã hội và các hoạt động từ thiện nhân đạo.
Trách nhiệm của công dân trong thực hiện chính sách an sinh xã hội
Công dân có trách nhiệm tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật. Người lao động phải ký hợp đồng lao động và yêu cầu người sử dụng lao động đóng bảo hiểm đầy đủ. Khi gặp rủi ro, công dân cần chủ động làm thủ tục hưởng trợ cấp theo đúng quy trình. Ngoài ra, mỗi người có trách nhiệm giúp đỡ những người xung quanh khi họ gặp khó khăn, tham gia các quỹ từ thiện, quỹ vì người nghèo, góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết, tương trợ lẫn nhau.
Xử lý vi phạm pháp luật về sức khỏe và an sinh xã hội
Pháp luật quy định các chế tài xử lý nghiêm minh đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực y tế và an sinh xã hội. Các hành vi như sản xuất thuốc giả, hành nghề y trái phép, cố ý lây truyền bệnh truyền nhiễm, trốn đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ. Người sử dụng lao động không đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động sẽ bị xử phạt và buộc phải đóng bù. Công dân cần nắm rõ các quy định pháp luật để tự bảo vệ quyền lợi của mình và không vi phạm.
Luyện tập trắc nghiệm
1 / 14Câu 1
Trắc nghiệm đơnTrung bình
Công dân có quyền được chăm sóc sức khỏe thể hiện rõ nhất ở việc nào?
A
Tự chữa bệnh ở nhà
B
Được khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế theo quy định
C
Không phải tập thể dục
D
Được ăn uống miễn phí