Môn KTPL
Quyền và nghĩa vụ của công dân về sở hữu tài sản và nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác
Khái niệm quyền sở hữu tài sản
Quyền sở hữu là tổng hợp các quyền pháp lý của chủ sở hữu đối với tài sản, bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản. Quyền sở hữu được Hiến pháp và pháp luật dân sự bảo vệ. Tài sản hợp pháp bao gồm: vật có thực, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản. Mọi tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức đều được Nhà nước công nhận và bảo vệ, không ai bị tước đoạt trái pháp luật tài sản của mình.
Quyền chiếm hữu
Quyền chiếm hữu là quyền nắm giữ, quản lý tài sản một cách trực tiếp hoặc gián tiếp. Chủ sở hữu có quyền chiếm hữu tài sản của mình. Người không phải là chủ sở hữu cũng có thể chiếm hữu tài sản trong các trường hợp: được chủ sở hữu chuyển giao quyền chiếm hữu thông qua hợp đồng (thuê, mượn, gửi giữ); hoặc chiếm hữu theo quy định của pháp luật (như người thừa kế tạm thời quản lý di sản). Chiếm hữu phải có căn cứ pháp luật, không được chiếm hữu trái phép tài sản của người khác.
Quyền sử dụng
Quyền sử dụng là quyền khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản. Chủ sở hữu có toàn quyền sử dụng tài sản của mình phù hợp với mục đích và công năng của tài sản, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Người không phải chủ sở hữu được sử dụng tài sản khi có thỏa thuận với chủ sở hữu (thuê, mượn) hoặc theo quy định của pháp luật (như quyền sử dụng đất được Nhà nước giao). Việc sử dụng tài sản không được gây thiệt hại hoặc làm ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
Quyền định đoạt
Quyền định đoạt là quyền quyết định số phận pháp lý của tài sản, bao gồm định đoạt số phận thực tế (tiêu dùng, tiêu hủy) và định đoạt số phận pháp lý (bán, tặng cho, thừa kế, góp vốn). Chủ sở hữu có toàn quyền định đoạt tài sản của mình, trừ trường hợp pháp luật có quy định hạn chế. Người không phải chủ sở hữu chỉ có quyền định đoạt tài sản nếu được chủ sở hữu ủy quyền hoặc theo quy định của pháp luật (ví dụ: người giám hộ định đoạt tài sản của người được giám hộ vì lợi ích của người đó). Việc định đoạt tài sản phải tuân thủ các điều kiện về hình thức (hợp đồng bằng văn bản, công chứng, chứng thực) đối với một số loại tài sản đặc biệt như bất động sản.
Nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác
Mọi công dân có nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác, không được xâm phạm tài sản thuộc quyền sở hữu của cá nhân, tổ chức khác. Cụ thể: không được chiếm đoạt, sử dụng trái phép tài sản của người khác; không được làm hư hỏng, mất mát tài sản khi được giao giữ; khi mượn tài sản phải giữ gìn cẩn thận và trả lại đúng hạn; nếu nhặt được của rơi phải tìm cách trả lại cho chủ sở hữu hoặc báo cho cơ quan công an; nếu gây thiệt hại về tài sản phải bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự. Việc tôn trọng tài sản của người khác vừa là nghĩa vụ pháp lý, vừa là chuẩn mực đạo đức trong xã hội.
Bảo vệ tài sản công cộng và đăng ký quyền sở hữu
Tài sản công cộng là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu, bao gồm: đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, các công trình công cộng như đường sá, cầu cống, trường học, bệnh viện công lập. Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ tài sản công cộng, không được lấn chiếm, hủy hoại hoặc sử dụng sai mục đích. Để bảo vệ quyền sở hữu, khi mua bán, chuyển nhượng tài sản có giá trị lớn như nhà ở, xe cộ, đất đai, công dân phải đăng ký quyền sở hữu tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đăng ký quyền sở hữu là căn cứ pháp lý để giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ sở hữu.
Quyền thừa kế và nghĩa vụ bồi thường thiệt hại
Quyền thừa kế là một nội dung quan trọng của quyền sở hữu. Công dân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình sau khi chết và có quyền thừa kế tài sản của người thân theo di chúc hoặc theo pháp luật. Bên cạnh đó, người nào có hành vi xâm phạm tài sản của người khác gây thiệt hại thì phải bồi thường. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng được quy định tại Bộ luật Dân sự: thiệt hại phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời, bao gồm tổn thất về tài sản, chi phí hợp lý để ngăn chặn thiệt hại và thu nhập thực tế bị mất. Mức bồi thường do các bên thỏa thuận hoặc do Tòa án quyết định.
Luyện tập trắc nghiệm
1 / 14Câu 1
Trắc nghiệm đơnTrung bình
Quyền sở hữu tài sản của công dân bao gồm những quyền nào?
A
Quyền chiếm hữu, quyền sử dụng
B
Quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt
C
Quyền sử dụng và quyền định đoạt
D
Quyền chiếm hữu và quyền định đoạt