Môn Địa Lý
Sự phân hóa đa dạng của thiên nhiên
Phân hóa theo vĩ độ (Bắc - Nam)
Do lãnh thổ kéo dài trên 15 độ vĩ tuyến, nhiệt độ và chế độ nhiệt giảm dần từ Nam ra Bắc. Miền Bắc có khí hậu phân hóa thành 4 mùa (xuân, hạ, thu, đông) với mùa đông lạnh; miền Nam nóng quanh năm, phân thành hai mùa mưa - khô rõ rệt. Sự khác biệt này dẫn đến thảm thực vật, đất đai và mùa vụ nông nghiệp cũng thay đổi: phía Bắc thích hợp với cây ôn đới, cận nhiệt và lúa hai vụ; phía Nam thuận lợi cho cây công nghiệp nhiệt đới và lúa ba vụ.
Phân hóa theo độ cao
Khi lên cao, nhiệt độ giảm trung bình 0,6°C/100 m, lượng mưa tăng đến một độ cao nhất định rồi giảm. Ở vùng núi cao (như Hoàng Liên Sơn) hình thành các vành đai cảnh quan: từ rừng nhiệt đới ở chân núi, qua rừng á nhiệt đới, rừng ôn đới đến đồng cỏ, cây bụi vùng cao. Sự phân tầng này tạo nên đa dạng sinh học và tài nguyên đặc thù theo độ cao.
Phân hóa Đông - Tây và theo hướng địa hình
Các dãy núi chạy theo hướng tây bắc - đông nam (như dãy Trường Sơn) cản trở gió mùa, tạo sự khác biệt khí hậu giữa sườn đón gió (mưa nhiều) và sườn khuất gió (khô hơn). Miền Bắc và miền Trung có sự phân hóa Đông - Tây rõ rệt: vùng ven biển phía Đông mưa nhiều, nóng ẩm; vùng tây bắc khô, lạnh hơn. Ở miền Nam, địa hình thấp dần từ đông sang tây tạo nên sự khác biệt giữa vùng Đông Nam Bộ và Tây Nguyên.
Phân hóa theo địa hình và biển
Địa hình đồi núi chiếm phần lớn lãnh thổ tạo nên sự phân hóa cảnh quan giữa miền núi và đồng bằng. Vùng ven biển, hải đảo chịu ảnh hưởng trực tiếp của Biển Đông với khí hậu điều hòa, độ ẩm cao, hình thành hệ sinh thái biển, đầm phá, rừng ngập mặn. Sự kết hợp giữa địa hình và biển tạo nên vùng chuyển tiếp ven biển giàu tài nguyên nhưng dễ tổn thương trước thiên tai.
Ý nghĩa của sự phân hóa tự nhiên
Sự phân hóa đa dạng tạo nên sự khác biệt về tài nguyên và điều kiện sản xuất giữa các vùng, là cơ sở để phân vùng kinh tế, bố trí cơ cấu cây trồng, vật nuôi và phát triển du lịch. Tuy nhiên, sự phân hóa cũng đặt ra yêu cầu sử dụng hợp lý, bảo vệ môi trường và thích ứng với thiên tai khác nhau ở từng địa phương.
Luyện tập trắc nghiệm
1 / 19Câu 1
Trắc nghiệm đơnTrung bình
Yếu tố nào sau đây ảnh hưởng mạnh đến phân bố nhiệt độ?
A
Vĩ độ
B
Màu sắc cờ
C
Dân số
D
Ngôn ngữ