Môn Công Nghệ 12
Thiết bị điện trong hệ thống điện gia đình
Khái niệm chung về thiết bị điện gia đình
Thiết bị điện gia đình là các thiết bị dùng để đóng cắt, bảo vệ, điều khiển và lấy điện phục vụ sinh hoạt. Chúng được chia thành nhóm đóng cắt (công tắc, aptomat), nhóm bảo vệ (cầu chì, CB chống giật) và nhóm lấy điện (ổ cắm, phích cắm).
Aptomat (CB – Circuit Breaker)
Aptomat là thiết bị đóng cắt tự động khi có sự cố quá tải hoặc ngắn mạch. Phân loại: CB 1 pha, 3 pha; CB dòng cực đại, CB dòng rò (ELCB, RCCB). Nguyên lý: khi dòng vượt ngưỡng, rơle nhiệt hoặc rơle điện từ tác động làm tiếp điểm mở, ngắt mạch.
Công tắc điện (Switch)
Công tắc dùng để đóng/ngắt mạch điện điều khiển chiếu sáng và thiết bị. Phân loại: công tắc 1 cực, 2 cực; công tắc 3 chiều (đảo chiều); công tắc xoay, công tắc giật, công tắc cảm ứng. Nguyên lý: khi thao tác, tiếp điểm động nối/ngắt với tiếp điểm tĩnh.
Ổ cắm và phích cắm điện
Ổ cắm là thiết bị lấy điện cố định trên tường; phích cắm là đầu nối di động. Phân loại: ổ cắm 2 chấu, 3 chấu (có tiếp đất); ổ cắm thông minh (tích hợp CB, USB). Yêu cầu kĩ thuật: đúng dòng điện định mức, tiếp xúc tốt, có nắp che an toàn.
Cầu chì (Fuse)
Cầu chì là thiết bị bảo vệ ngắn mạch và quá tải bằng dây chảy. Khi dòng điện vượt quá giá trị định mức, dây chảy nóng chảy, ngắt mạch. Phân loại: cầu chì hộp, cầu chì ống, cầu chì nút. Cầu chì được mắc nối tiếp với tải và phải chọn dòng định mức phù hợp.
CB chống giật (RCCB/ELCB)
CB chống giật (Residual Current Circuit Breaker) phát hiện dòng rò qua người xuống đất. Khi dòng rò vượt ngưỡng (thường 30mA), CB tự động ngắt mạch trong thời gian rất ngắn, bảo vệ người khỏi điện giật. Phân loại: RCCB (dòng rò xoay chiều), RCBO (kết hợp CB chống giật và chống quá tải).
Thiết bị đóng cắt khác
Ngoài aptomat và công tắc, còn có cầu dao (isolator) dùng để cách ly hoàn toàn mạch điện khi sửa chữa; rơle trung gian dùng trong mạch điều khiển; contactor dùng đóng cắt mạch công suất lớn từ xa. Các thiết bị này phải được chọn đúng điện áp và dòng điện định mức.
Lựa chọn và lắp đặt thiết bị điện
Khi chọn thiết bị điện cần căn cứ vào: điện áp và dòng điện định mức của mạng điện; môi trường lắp đặt (khô ráo, ẩm ướt, ngoài trời); nhu cầu sử dụng. Thiết bị phải có chứng nhận chất lượng, đúng tiêu chuẩn IEC/TCVN. Lắp đặt đúng sơ đồ, đảm bảo tiếp xúc tốt và an toàn.
Luyện tập trắc nghiệm
1 / 14Câu 1
Trắc nghiệm đơnTrung bình
Thiết bị nào sau đây vừa có chức năng đóng cắt vừa có chức năng bảo vệ quá tải?
A
Cầu chì
B
Aptomat (CB)
C
Công tắc
D
Ổ cắm