Bài 7. Mạng điện hạ áp dùng trong sinh hoạt

Mạng điện hạ áp là mạng điện có điện áp danh định dưới 1 kV, thường là 220 V (một pha) hoặc 380/220 V (ba pha), cấp điện cho các hộ gia đình và các tòa nhà dân dụng.

Đặc điểm:

• Điện áp thấp, an toàn hơn so với trung thế và cao thế
• Kết cấu đơn giản, dễ lắp đặt và bảo trì
• Phân bố rộng khắp đến từng hộ tiêu thụ
• Yêu cầu an toàn điện rất cao

Các phần tử chính:

• Trạm biến áp hạ áp: Đặt trên cột hoặc trong trạm kín, hạ từ 22 kV hoặc 35 kV xuống 0,4 kV
• Đường dây hạ áp: Dây cáp hoặc dây bọc, đi nổi trên cột hoặc đi ngầm
• Tủ điện phân phối: Đặt ở khu vực trung tâm, có aptomat tổng, aptomat nhánh
• Đường dây vào nhà: Từ cột điện vào đồng hồ, aptomat tổng của nhà
• Bảng điện trong nhà: aptomat nhánh, công tắc, ổ cắm

Phân loại dây dẫn:

• Dây trần: dùng cho đường dây trên không
• Dây bọc PVC: dùng trong nhà, có vỏ cách điện PVC
• Dây cáp: nhiều lõi, bọc nhiều lớp, dùng cho hệ thống ngầm hoặc đi trong tường

Tiết diện dây dẫn:

• Chọn theo dòng điện phụ tải
• Dây nhánh tối thiểu 1,5 mm²
• Dây chính tối thiểu 2,5 mm²
• Dây cấp nguồn cho bếp từ, bình nóng lạnh tối thiểu 4-6 mm²

Aptomat (CB):

• Aptomat tổng: ngắt toàn bộ mạng điện trong nhà, dòng định mức 40-63 A
• Aptomat nhánh: bảo vệ từng khu vực, dòng định mức 10-20 A
• Aptomat chống giật (ELCB/RCCB): phát hiện dòng rò, tự động ngắt khi có rò điện ≥ 30 mA

Cầu dao, cầu chì:

• Cầu dao: đóng cắt bằng tay, thường kết hợp trong bảng điện
• Cầu chì: bảo vệ ngắn mạch, dùng ở đường dây chính hoặc nhánh

Sơ đồ nguyên lí:

Đường dây hạ áp 0,4 kV → Công tơ điện → Aptomat tổng → Bảng điện chính → Aptomat nhánh → Đường dây nhánh → Các thiết bị tiêu thụ (đèn, quạt, ổ cắm, máy lạnh...).

Sơ đồ bảng điện:

• Bảng điện chính: aptomat tổng, công tơ, các aptomat nhánh chính
• Bảng điện nhánh: aptomat nhánh phụ, công tắc, ổ cắm điện

Phân phối tải: Mỗi aptomat nhánh có thể cấp cho một phòng hoặc một nhóm thiết bị (chiếu sáng, ổ cắm, máy lạnh, bếp).

Các tiêu chuẩn:

• Quy chuẩn QCVN 12:2014/BXD về hệ thống điện trong nhà ở
• TCVN 9206:2012 thiết bị điện trong nhà ở

Nguyên tắc an toàn:

• Dây dẫn phải được cách điện tốt
• Không để nước xâm nhập vào bảng điện, ổ cắm
• Lắp aptomat chống giật cho nhà có nhiều thiết bị
• Kiểm tra thiết bị điện định kì, thay thế khi hư hỏng
• Ngắt aptomat khi sửa chữa hoặc khi không có người ở dài ngày