Bài 8. Hệ thống điện trong gia đình

Hệ thống điện trong gia đình là tập hợp các thiết bị, đường dây và bảng điện được lắp đặt để cung cấp và phân phối điện năng đến các thiết bị tiêu thụ trong nhà.

Yêu cầu:

• Đáp ứng nhu cầu sử dụng điện của các thiết bị
• An toàn cho người và tài sản
• Dễ dàng mở rộng và nâng cấp
• Đảm bảo tính thẩm mĩ

Sơ đồ nguyên lí tổng thể:

Lưới điện hạ áp → Công tơ điện → Aptomat tổng → Bảng điện chính → Các aptomat nhánh → Thiết bị tiêu thụ.

Các khu vực tiêu thụ:

• Khu vực phòng khách
• Khu vực phòng ngủ
• Khu vực bếp và phòng ăn
• Khu vực nhà vệ sinh và phòng tắm
• Khu vực phòng làm việc, giải trí

Sơ đồ đi dây: Dây pha (L) và dây trung tính (N) từ aptomat nhánh đến các thiết bị; dây nối đất (PE) bảo vệ cho các ổ cắm.

Bảng điện chính (tủ điện tổng):

• Đặt gần cửa ra vào, nơi khô ráo, dễ thao tác
• Gồm: aptomat tổng, aptomat chống giật, các aptomat nhánh, thanh cái
• Công suất aptomat tổng thường 40-63 A

Bảng điện nhánh:

• Đặt trong từng phòng hoặc khu vực
• Gồm: aptomat nhánh, công tắc, ổ cắm
• Phân loại theo chức năng: chiếu sáng, ổ cắm, máy lạnh, bếp

Aptomat (CB):

• Aptomat tổng: 40-63 A, ở bảng điện chính
• Aptomat nhánh chiếu sáng: 6-10 A
• Aptomat nhánh ổ cắm: 15-20 A
• Aptomat điều hòa, bếp: 20-32 A
• Aptomat chống giật (RCCB): 30 mA, lắp sau aptomat tổng

Ổ cắm điện:

• Ổ cắm đơn/đôi cho thiết bị thông thường
• Ổ cắm chuyên dụng cho điều hòa, bếp từ
• Dòng tối thiểu 10 A, ổ chuyên dụng 16-20 A

Công tắc:

• Công tắc đơn: bật/tắt một đèn
• Công tắc đôi: điều khiển hai đèn độc lập
• Công tắc đảo chiều (3 cực): lắp ở đầu và cuối hành lang, cầu thang

Các yêu cầu chính:

• An toàn: Nối đất cho các thiết bị, dùng aptomat chống giật, dây dẫn đúng tiết diện và cách điện tốt
• Đủ công suất: Tính toán tổng công suất thiết bị để chọn aptomat và dây dẫn phù hợp; dự phòng cho phát triển tương lai
• Tiện lợi: Bố trí ổ cắm, công tắc ở vị trí thuận tiện; bảng điện đặt nơi dễ thao tác
• Thẩm mĩ: Đi dây âm tường; bảng điện, ổ cắm đồng bộ màu sắc và kiểu dáng

Nguyên tắc phân bố:

• Mỗi aptomat nhánh chỉ phụ trách một khu vực hoặc một nhóm thiết bị
• Tách riêng mạch chiếu sáng, mạch ổ cắm, mạch điều hòa, mạch bếp
• Không dùng chung aptomat cho thiết bị công suất lớn với thiết bị nhỏ

Ví dụ phân bố tải:

• Nhánh 1 (10 A): Chiếu sáng các phòng
• Nhánh 2 (15 A): Ổ cắm phòng khách, phòng ngủ
• Nhánh 3 (20 A): Máy lạnh (1-2 máy)
• Nhánh 4 (25 A): Bếp từ, lò vi sóng, bình nóng lạnh
• Nhánh 5 (15 A): Ổ cắm bếp, phòng tắm

Công suất dự phòng: Tổng dòng aptomat tổng ≥ 125% tổng dòng dự kiến.