Bài 6. Mạng điện sản xuất quy mô nhỏ

Mạng điện sản xuất quy mô nhỏ là hệ thống điện cung cấp cho các cơ sở sản xuất nhỏ như xưởng may, cơ khí, chế biến nông sản, trang trại.

Đặc điểm:

• Công suất tiêu thụ nhỏ (dưới 100 kVA)
• Cấp điện áp thường là 0,4 kV (380/220 V)
• Số lượng thiết bị điện ít, tập trung
• Đường dây ngắn, đơn giản

Các thành phần chính:

• Trạm biến áp: Hạ áp từ lưới trung thế (22 kV) xuống 0,4 kV
• Tủ điện phân phối: Đóng cắt, bảo vệ, đo lường
• Đường dây chính: Cấp điện cho các khu vực sản xuất
• Đường dây nhánh: Cấp điện đến từng máy móc, thiết bị
• Thiết bị điện: Máy móc, động cơ, đèn chiếu sáng

Sơ đồ tổng thể: Lưới trung thế → Máy biến áp → Tủ phân phối chính → Đường dây chính → Tủ nhánh → Thiết bị tiêu thụ.

a) Máy biến áp:

• Giảm điện áp từ 22 kV xuống 0,4 kV
• Công suất phù hợp với tải (thường 50-100 kVA)

b) Aptomat (CB):

• Bảo vệ quá tải và ngắn mạch
• Các loại: aptomat tổng, aptomat nhánh

c) Cầu dao, cầu chì:

• Cầu dao: đóng cắt bằng tay
• Cầu chì: bảo vệ ngắn mạch

d) Khởi động từ (contactor):

• Đóng cắt động cơ tự động
• Kết hợp rơle nhiệt bảo vệ quá tải

Các yêu cầu:

• An toàn điện: Hệ thống nối đất chắc chắn, chống giật; dây dẫn đủ tiết diện; thiết bị bảo vệ đúng quy cách
• Độ tin cậy: Đảm bảo cấp điện liên tục cho sản xuất; tránh quá tải và sụt áp
• Kinh tế: Lựa chọn thiết bị phù hợp; bố trí đường dây hợp lí; giảm tổn hao điện năng
• Dễ vận hành và bảo trì: Sơ đồ rõ ràng; thiết bị dễ thao tác; thuận tiện sửa chữa

Sơ đồ nguyên lí:

Tủ phân phối chính nhận điện từ máy biến áp → các aptomat nhánh → đường dây cấp đến từng khu vực sản xuất → thiết bị tiêu thụ.

Bảng điện:

• Bảng điện chính: aptomat tổng, công tơ, đồng hồ đo
• Bảng điện nhánh: aptomat nhánh, cầu dao, khởi động từ

Dây dẫn: Cáp điện bọc PVC hoặc XLPE; dây dẫn được đặt trong ống hoặc máng cáp.

Lắp đặt:

• Vị trí tủ điện khô ráo, thoáng mát
• Dây dẫn đi gọn gàng, bảo đảm khoảng cách an toàn
• Hệ thống nối đất có điện trở ≤ 4 Ω

Vận hành:

• Kiểm tra thiết bị trước khi vận hành
• Không vận hành khi có dấu hiệu bất thường
• Bảo trì định kì: vệ sinh, kiểm tra mối nối, đo điện trở cách điện