Năm 2026 được xem là một cửa sổ cơ hội và là năm bản lề đối với ngành giáo dục Việt Nam với hàng loạt thay đổi chiến lược về thể chế, chính sách và định hướng phát triển. Dưới đây là bức tranh toàn cảnh về những tin tức, sự kiện nóng hổi nhất đang định hình lại môi trường học thuật từ phổ thông đến đại học.
1. Lương Nhà Giáo Cao Nhất, Cả Nước Dùng Chung Một Bộ Sách Giáo Khoa
Từ ngày 01/01/2026, các luật sửa đổi quan trọng như Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học và Giáo dục nghề nghiệp chính thức có hiệu lực, mang tới 6 thay đổi lớn. Nổi bật nhất là chính sách tiền lương và đãi ngộ:
- Lương giáo viên: Được xếp ở mức cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp, với phụ cấp ưu đãi nghề tăng lên mức 45 – 85%. Đây là bước tiến lớn giúp nhà giáo an tâm cống hiến.
- Sách giáo khoa (SGK): Trở lại sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa trên toàn quốc để đảm bảo sự đồng bộ. Bên cạnh đó, lộ trình miễn phí SGK trên cả nước dự kiến sẽ bắt đầu từ năm 2029.
- Phân quyền thuyên chuyển: Ngành giáo dục được trao quyền chủ động hơn trong tuyển dụng và thuyên chuyển nhân sự.
- Cơ cấu cấp học: Bỏ bằng tốt nghiệp THCS và lần đầu tiên có trường trung học nghề.
2. Thông Tư 19: Phân Định Rõ Và Siết Chặt Quản Lý Dạy Thêm, Học Thêm
Nhằm giải quyết dứt điểm vấn nạn ép buộc học thêm gây bức xúc dư luận, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ ngày 15/05/2026) sửa đổi quy định dạy thêm học thêm. Các điểm nghẽn được tháo gỡ theo hướng khách quan, minh bạch:
- Không cấm dạy thêm chính đáng: Thông tư tiếp tục khẳng định không cấm hoạt động dạy thêm hợp lý, nhưng yêu cầu giáo viên ngoài nhà trường phải bảo đảm minh bạch về nội dung, địa điểm, thời gian và các mối quan hệ liên quan nhằm phòng ngừa xung đột lợi ích. Các cơ sở ngoài nhà trường phải công khai danh sách giáo viên và mức thu phí.
- Ngăn chặn trục lợi: Thiết lập đường dây nóng ở mọi cấp quản lý (từ UBND cấp xã, nhà trường đến Sở Giáo dục) để tiếp nhận phản ánh về các vi phạm. Mọi hành vi o ép học sinh hoặc trục lợi từ dạy thêm sẽ bị xử lý nghiêm minh theo pháp luật.
3. Ban Hành Tiêu Chuẩn Sách Giáo Khoa Điện Tử (Thông Tư 22)
Trong bối cảnh chuyển đổi số, đầu tháng 4/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 22/2026/TT-BGDĐT quy định về tiêu chuẩn sách giáo khoa điện tử.
Theo đó, sách điện tử sẽ được xây dựng dựa trên bản in đã được phê duyệt, thiết kế tương tác với âm thanh, video để tăng trải nghiệm cho học sinh. Điểm đáng chú ý là loại hình này không bắt buộc và không thay thế sách in. Bộ cũng đặt quy định tuyệt đối không chèn quảng cáo hay liên kết độc hại, bảo vệ dữ liệu cá nhân học sinh và hệ thống máy chủ phải đặt tại Việt Nam. Sách phải tương thích ngay cả với các thiết bị cấu hình thấp và hỗ trợ tiếp cận cho học sinh khuyết tật.
4. Siết Chuẩn Đào Tạo Đại Học Và Đổi Mới Tuyển Sinh 2026
Để nâng cao chất lượng giáo dục bậc cao, dự thảo mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường muốn mở chương trình đại học phải có tối thiểu 7 tiến sĩ. Về phía tuyển sinh, nhiều trường đại học lớn năm 2026 thông báo đổi mới, bổ sung bài thi đánh giá tư duy và áp dụng nhân hệ số đối với một số môn thi quan trọng nhằm tuyển đúng nhân tài. Đối với kỳ thi Tốt nghiệp THPT 2026, Bộ cũng có những điều chỉnh như chấp nhận 2 loại chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế nhằm giảm tải áp lực thi cử.
Góc Nhìn Chuyên Gia
Theo các chuyên gia, 2026 là năm phép thử về năng lực thực thi cải cách quy mô lớn của giáo dục Việt Nam. Từ việc hiện thực hóa cơ chế lương mới đến vận hành suôn sẻ một bộ sách giáo khoa duy nhất, tất cả đòi hỏi sự đồng thuận của toàn xã hội, đồng thời cần những thay đổi từ gốc như giảm áp lực thi cử và xóa bỏ tư duy chuộng bằng cấp.