Giải bài tập Sinh học 12 Bài 29: Trao đổi vật chất và chuyển hoá năng lượng trong hệ sinh thái
Mở đầu trang 155 Sinh học 12: Tại sao những vùng biển có chất vô cơ ở đáy cuộn lên bề mặt thường có tổng sinh khối lớn hơn tổng sinh khối ở những vùng biển lặng?
Lời giải:
Chất vô cơ ảnh hưởng đến sinh khối của sinh vật sản xuất, sinh khối của sinh vật sản xuất ảnh hưởng đến sinh khối của sinh vật tiêu thụ. Ở những vùng biển có chất vô cơ ở đáy cuộn lên bề mặt, lượng chất vô cơ sẽ được các sinh vật sản xuất sử dụng lại nhiều hơn thay vì bị lắng đọng như ở những vùng biển lặng (vòng tuần hoàn vật chất hiệu quả hơn), làm tăng lượng sinh khối của sinh vật sản xuất dẫn đến làm tăng sinh khối của các sinh vật tiêu thụ.
Dừng lại và suy ngẫm (trang 157)
Câu hỏi 1 trang 157 Sinh học 12: Quan sát Hình 29.3 và trả lời các câu hỏi sau: Mỗi loài trong hình được xếp vào các bậc dinh dưỡng nào?
Lời giải:
– Bậc dinh dưỡng cấp 1: cỏ.
– Bậc dinh dưỡng cấp 2: thỏ, chuột, cào cào, chim sẻ.
– Bậc dinh dưỡng cấp 3: cáo, cú, chuột, chim sẻ.
– Bậc dinh dưỡng cấp 4: cáo, cú.
Câu hỏi 2 trang 157 Sinh học 12: Quan sát Hình 29.3 và trả lời các câu hỏi sau: Vì một lí do nào đó mà chim cú bị loại bỏ khỏi hệ sinh thái thì có thể dẫn đến sự gia tăng số lượng của những loài nào?
Lời giải:
Nếu chim cú bị loại bỏ khỏi hệ sinh thái thì có thể sẽ dẫn đến sự gia tăng số lượng của cáo (do cú cạnh tranh nguồn thức ăn với cáo), chuột và thỏ (do cú sử dụng thỏ, chuột làm thức ăn).
Dừng lại và suy ngẫm (trang 160)
Câu hỏi 1 trang 160 Sinh học 12: Phân biệt ba dạng tháp sinh thái.
Lời giải:
Phân biệt ba dạng tháp sinh thái:
Tiêu chí | Tháp số lượng | Tháp sinh khối | Tháp năng lượng |
Đơn vị xây dựng tháp | Dựa trên số lượng cá thể sinh vật trên một đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng. | Dựa trên khối lượng tổng số của tất cả các sinh vật trên một đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng. | Dựa trên số năng lượng được tích luỹ trên một đơn vị diện tích hay thể tích, trong một đơn vị thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng. |
Dạng tháp | Có dạng điển hình hoặc dạng tháp ngược. | Có dạng điển hình hoặc dạng tháp ngược. | Luôn có dạng điển hình. |
Ưu điểm | Dễ xây dựng. | Giá trị cao hơn tháp số lượng do mỗi bậc dinh dưỡng đều được biểu thị bằng số lượng chất sống. | Là dạng tháp có độ chính xác cao nhất. |
Nhược điểm | Ít có giá trị vì kích thước cơ thể các loài sinh vật ở các bậc dinh dưỡng khác nhau. | Độ chính xác chưa cao do chưa chú ý đến thời gian tích lũy sinh khối. | Phức tạp, đòi hỏi nhiều công sức, thời gian xây dựng. |
Câu hỏi 2 trang 160 Sinh học 12: Tại sao trong mối quan hệ giữa vật ăn thịt và con mồi, tổng sinh khối của vật ăn thịt luôn nhỏ hơn tổng sinh khối của con mồi?
Lời giải:
Vật ăn thịt có bậc dinh dưỡng cao hơn con mồi. Qua mỗi bậc dinh dưỡng, năng lượng bị thất thoát do duy trì các hoạt động sống, duy trì thân nhiệt,… chỉ có khoảng 10