Tin tức Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GD&ĐT) dự kiến loại bỏ điểm cộng chứng chỉ tiếng Anh quốc tế (IELTS, TOEFL…) trong xét tuyển đại học từ năm 2027 đã gây nên một cơn sốt thảo luận chưa từng có trên các diễn đàn giáo dục và nhóm phụ huynh. Nhiều học sinh lớp 10, 11 hiện nay cảm thấy “bị lừa” sau khi đã đầu tư hàng trăm triệu đồng và hàng nghìn giờ học để săn chứng chỉ, trong khi các trường đại học lo ngại mất đi một thước đo quan trọng để sàng lọc đầu vào chất lượng. Nhưng phía sau làn sóng hoảng loạn đó, bài toán cốt lõi không phải là “có hay không có điểm cộng” mà là: Chúng ta đang học tiếng Anh để làm gì?
Bối cảnh: Từ “vũ khí” đắc lực đến “văn bằng” không điểm cộng
Nhìn lại quá trình hình thành, chính sách điểm cộng chứng chỉ tiếng Anh quốc tế (Điều 27, Quy chế tuyển sinh ĐH/CĐ 2021) ban đầu mang tính khuyến khích mạnh mẽ: học sinh có IELTS 6.0 trở lên được cộng 1,5 – 2,0 điểm (tùy trường) vào tổng điểm xét tuyển. Đây được xem là “vé vàng” giúp thí sinh an tâm vào các trường top đầu mà không cần cày cuốc ôn thi các môn tự nhiên/khoa học xã hội nặng nề.
Tuy nhiên, sau vài năm triển khai, những tác động phụ tiêu cực đã nổi lên rõ rệt, dẫn đến quyết định siết chặt phương thức xét tuyển năm 2027 của Bộ GD&ĐT:
- Thương mại hóa chứng chỉ: Xu hướng “học để thi”, “học để lấy điểm” trùm phì các trung tâm ngoại ngữ, biến IELTS thành một sản phẩm dịch vụ thay vì quá trình rèn luyện năng lực.
- Chênh lệch cơ hội: Học sinh thành thị, điều kiện kinh tế tốt dễ dàng tiếp cận khóa học chất lượng cao, thi nhiều lần để lấy điểm cao; trong khi học sinh vùng sâu, vùng xa, khó khăn gần như không thể tiếp cận được “vũ khí” này.
- Mất cân bằng phương thức xét tuyển: Nhóm xét học bạ/xét năng lực với điểm cộng IELTS thường có ngưỡng điểm vào cao gấp nhiều lần nhóm thi tốt nghiệp THPT thuần túy, gây mất công bằng và khó quản lý chất lượng đầu ra.
“Việc bỏ điểm cộng IELTS, giải học sinh giỏi nhằm giảm thiểu chênh lệch giữa các phương thức xét tuyển, đảm bảo công bằng cho thí sinh không có điều kiện kinh tế, địa lý thuận lợi.” – Tóm góc từ các chuyên gia trên Vietnamnet, Tuổi Trẻ.
Góc nhìn đa chiều: Ai đang lo lắng, ai đang ủng hộ?
1. Học sinh & Phụ huynh: Nỗi đau “sunk cost” (chi phí chìm) và sự bất an
Đây là nhóm tác động trực tiếp và gay gắt nhất. Theo báo VnExpress, nhiều học sinh lớp 11, 12 (năm học 2024-2025) đang trong trạng thái “đứng giữa dòng”: đã thi đạt IELTS 7.0 – 7.5 nhưng nghe tin chính sách có thể thay đổi sớm hơn dự kiến (dù lộ trình chính thức là 2027).
Một phụ huynh chia sẻ: “Con tôi học IELTS từ lớp 9, đã thi 3 lần tốn gần 100 triệu đồng để lấy 7.5 với hy vọng vào trường mơ ước qua phương thức xét học bạ. Nay bỏ điểm cộng, tiền công sức ấy có bay màu không?”. Cảm giác bị “thiệt thòi” là dễ hiểu, nhưng chúng ta cần phân biệt: Chứng chỉ vẫn có giá trị sử dụng cho việc học tập tại đại học, xuất khẩu lao động, du học – chỉ là nó không còn là “điểm cộng” trong công thức tính điểm xét tuyển trong nước nữa.
2. Trường Đại học: Mất “bộ lọc” chất lượng đầu vào
Đối với các trường đại học, đặc biệt là nhóm xét tuyển toàn diện (xét hồ sơ, phỏng vấn, học bạ + chứng chỉ), IELTS là một trong những bằng chứng khách quan, chuẩn xác nhất để đánh giá năng lực tiếng Anh của thí sinh – một yếu tố then chốt cho môi trường đào tạo hai ngôn ngữ hoặc chương trình liên kết quốc tế.
Theo chuyên gia trên Báo Dân trí, việc không còn điểm cộng sẽ làm giảm hiệu quả của phương thức tuyển sinh cần xét tính toàn diện các yếu tố của thí sinh. Trường sẽ phải tốn thêm nguồn lực để tự tổ chức kiểm tra tiếng Anh hoặc dựa vào điểm môn Ngoại ngữ kỳ thi tốt nghiệp THPT – một bài thi mang tính phổ thông, khó phân biệt được trình độ B2/C1 theo khung CEFR.
3. Quản lý nhà nước: Công bằng và định hướng dài hạn
Quyết định của Bộ GD&ĐT không phải là “chống IELTS” mà là chống lại việc lạm dụng điểm cộng để tạo sự bất công. Kế hoạch siết số phương thức xét tuyển năm 2027 (theo Vietnamnet Tuyển Sinh) hướng tới việc đơn giản hóa, minh bạch hóa: tập trung vào 2-3 phương thức chính (Xét điểm thi tốt nghiệp, Xét học bạ, Xét kết quả đánh giá năng lực/tư duy của ĐHQG). Việc loại bỏ điểm cộng các loại (IELTS, HSG, KV/KT…) là bước đi tất yếu để hệ thống xét tuyển không bị “phân mảnh” quá nhiều, gây khó khăn cho quản lý và thí sinh.
“Cái bẫy” suy nghĩ: Bỏ điểm cộng ≠ Bỏ học IELTS
Đây là nhận định quan trọng nhất mà các bạn học sinh, phụ huynh cần tỉnh táo: Chính sách bỏ điểm cộng chỉ áp dụng cho giai đoạn xét tuyển đại học trong nước. Nó không ảnh hưởng đến giá trị cốt lõi của tiếng Anh như một kỹ năng sống, kỹ năng chuyên môn.1. Tiếng Anh vẫn là “vé thông hành” trong môi trường đại học
Hầu hết các trường đại học hàng đầu (ĐHQG Hà Nội, TP.HCM, Bách Khoa, Ngoại Thương, Ngoại Ngữ…) đều yêu cầu sinh viên đạt chuẩn đầu ra tiếng Anh (thường là IELTS 6.0 – 6.5 hoặc TOEIC 700+) để tốt nghiệp. Nhiều chương trình chất lượng cao, chương trình liên kết quốc tế giảng dạy 100% bằng tiếng Anh ngay từ năm đầu. Nếu không có nền tảng vững chắc (IELTS 6.5+), sinh viên sẽ bị “ngợp” trước khối lượng tài liệu, bài tập, bài báo cáo khoa học.
2. Xu hướng du học, xuất khẩu lao động, làm việc tại MNC
IELTS (Academic) là yêu cầu bắt buộc cho du học Úc, UK, Canada, New Zealand… IELTS (General Training) là tiêu chuẩn cho xuất khẩu lao động, định cư. Các tập đoàn đa quốc gia (MNC) tại Việt Nam (Samsung, LG, Intel, các ngân hàng, công ty IT…) đều dùng IELTS/TOEIC làm tiêu chuẩn sàng lọc CV. Đầu tư IELTS là đầu tư cho sự nghiệp, không chỉ cho 30 giây nộp hồ sơ xét tuyển.
3. Sự trỗi dậy của các chứng chỉ thay thế: Aptis ESOL, PTE…
Sự kiện “IELTS DAY” và ra mắt địa điểm thi IELTS và Aptis ESOL tại TP Cần Thơ (theo Giáo dục Thời đại) thu hút hàng trăm thí sinh là minh chứng rõ ràng: Nhu cầu chứng minh tiếng Anh quốc tế không hề giảm, nó chỉ đang đa dạng hóa. Aptis ESOL (của British Council) với chi phí thấp hơn, lịch thi linh hoạt, kết quả nhanh, được công nhận bởi nhiều trường ĐH trong nước và Bộ GD&ĐT (cho chương trình THPT) đang trở thành lựa chọn hợp lý cho nhiều đối tượng.
Lộ trình 2027: Cần “đường thoát” nhân văn cho thế hệ “bị kẹp”
Mặc dù lộ trình chính thức là năm 2027 (áp dụng cho khóa học sinh lớp 10 năm học 2024-2025), nhưng sự lo lắng của học sinh lớp 11, 12 hiện tại (khóa 2025, 2026) là hoàn toàn có cơ sở. Việc thay đổi chính sách sắp đến kỳ thi tạo ra sự bất ổn tâm lý lớn.
Nhà nước và các trường ĐH cần có chính sách chuyển tiếp (grandfathering clause) rõ ràng, nhân văn:
- Cam kết tuyệt đối: Áp dụng chính sách mới chỉ từ đợt xét tuyển 2027 (học sinh lớp 10 hiện tại). Không áp dụng ngược cho khóa 2025, 2026.
- Chuyển đổi điểm cộng thành ưu tiên xét trúng: Với các khóa chuyển giao, có thể giữ chứng chỉ IELTS làm tiêu chí ưu tiên xét trúng khi tổng điểm bằng nhau (thứ tự ưu tiên), thay vì cộng điểm thẳng vào tổng điểm. Điều này vẫn tôn vinh nỗ lực của học sinh mà không làm méo mó thang điểm.
- Công bố sớm, minh bạch: Bộ GD&ĐT cần ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết sớm nhất trong năm 2025 để trường và thí sinh kịp điều chỉnh kế hoạch.
Lời khuyên thực chiến: Đầu tư tiếng Anh “thông minh” như thế nào?
Thay vì hoang mang hoặc bỏ cuộc, đây là lúc tốt nhất để “đổi đĩa” tư duy học tập:- Xác định mục tiêu đầu ra (Output) thay vì mục tiêu đầu vào (Input – điểm cộng): Mục tiêu là IELTS 6.5 – 7.0 (chuẩn B2/C1) để sẵn sàng cho đại học, du học, làm việc. Đừng học để đạt 5.5 – 6.0 chỉ đủ lấy điểm cộng.
- Chuyển từ “Học ứng thi” sang “Học 4 kỹ năng học thuật” (Academic English): Tập trung vào Academic Writing, Critical Reading, Note-taking, Presentation. Đây là kỹ năng sinh tồn tại môi trường đại học hiện đại, không phải mẹo thi 시험 (thi cử).
- Tận dụng Chương trình GDPT 2018: Chương trình mới nhấn mạnh phát triển năng lực. Hãy coi giờ tiếng Anh tại trường (10 năm cơ bản + 3 năm THPT) là nền tảng chính, đầu tư thêm ngoài giờ chỉ để bồi đắp điểm yếu (thường là Speaking/Writing), không phải học lặp lại toàn bộ chương trình.
- Chọn chứng chỉ phù hợp lộ trình:
- Muốn du học Úc/UK/Canada/Định cư: IELTS Academic / General (bắt buộc).
- Muốn tốt nghiệp ĐH trong nước, làm việc MNC, tiết kiệm chi phí: IELTS / TOEIC / Aptis ESOL / VSTEP (tùy yêu cầu của trường/nhà tuyển dụng).
- Kế hoạch tài chính hợp lý: Đừng vay mượn, cắt giảm chi tiêu thiết yếu để con học IELTS đắt đỏ. Nhiều khóa học trực tuyến chất lượng cao (British Council, IDP, các nền tảng EdTech uy tín) có chi phí chỉ 1/3 – 1/5 trung tâm truyền thống nhưng hiệu quả không kém.
Kết luận: Tiếng Anh là tài sản, điểm cộng chỉ là… phụ kiện
Việc Bộ GD&ĐT dự kiến bỏ điểm cộng IELTS năm 2027 là một bước đi đúng đắn, cần thiết và tất yếu để xây dựng một hệ thống xét tuyển đại học công bằng, minh bạch và giảm áp lực lên vai học sinh. Nó buộc chúng ta – phụ huynh, học sinh, nhà trường – phải quay về bản chất: Học tiếng Anh để SỬ DỤNG, không phải học để CÓ ĐIỂM.
Những người trẻ hiểu được điều này, sẽ không thấy “thiệt thòi” khi chứng chỉ IELTS 7.5 của mình không còn cộng 2 điểm vào hồ sơ xét tuyển. Bởi vì với trình độ đó, họ sẽ tự tin chinh phục mọi bài giảng bằng tiếng Anh tại đại học, giành học bổng du học, vượt qua mọi vòng phỏng vấn xin việc tại tập đoàn lớn. Đó mới là “điểm cộng” thực sự, vĩnh viễn không ai có thể bỏ được.
Hãy đầu tư vào bản thân, không phải đầu tư vào chính sách. Chính sách thay đổi, năng lực thì ở lại mãi.
Để lại một bình luận