Buổi học cuối cùng – An-phông-xơ Đô-đê – VĂN 10 – CT

Tóm tắt bài

1.1. Tìm hiểu chung

1.1.1. Tác giả An-phông-xơ Đô-đê

An-phông-xơ Đô-đê (1840-1897)

– An-phông-xÆ¡ Đô-đê (1840-1897) là một nhà văn Pháp và là tác giả của nhiều tập truyện ngắn nổi tiếng ná»­a cuối thế kỉ XIX

– Ông là tác giả của nhiều tập truyện nổi tiếng

– Văn chÆ°Æ¡ng của ông nhẹ nhàng, trong sáng, diễn tả cảm động những nỗi đâu và tình thÆ°Æ¡ng, đặc biệt la tình yêu quê hÆ°Æ¡ng, đất nước

– Là tác giả của nhiều tập truyện ngắn nổi tiếng: “Một thời niên thiếu”, “Những cuộc phiêu lÆ°u kỳ diệu của Tactaranh ở Taraxcông”…

1.1.2. Tác phẩm Buổi học cuối cùng

a. Ý nghĩa nhan đề

– Tác phẩm phần nào hé lộ cho độc giả biết nội dung chính của tác phẩm

– Đây là buổi học tiếng Pháp cuối cùng của người dân Pháp

b. Xuất xứ 

– Truyện lấy bối cảnh từ một biến cố lịch sá»­

– Sau cuộc chiến tranh Pháp – Phổ năm 1870 – 1871, nước Pháp thua trận, phải cắt vùng An- đát và Lo-ren (2 vùng tiếp giáp với Phổ) cho Phổ (Đức)

– Các trường ở đây bị buộc phải học tiếng Đức

c. Thể loại: Truyện ngắn.

d. Bố cục 

Chia làm 3 phần

– Phần 1 (Từ đầu…“vắng mặt con”): Trước khi diễn ra buổi học cuối cùng

– Phần 2 (Tiếp theo…“cuối cùng này”): Diễn biến buổi học cuối cùng

– Phần 3 (Còn lại): Cảnh kết thúc buổi học cuối cùng

e. Tóm tắt tác phẩm Buổi học cuối cùng

Chuyện kể về buổi học tiếng Pháp cuối cùng của người dân An-đát và cậu bé Phrăng. Chuyện được kể bằng chính lời kể của cậu, một cậu bé người An-đát hay nghỉ học và lười học bài về nhà. Hôm đó, vì mải chơi, không học bài nên Prăng không muốn đến trường. Cuối cùng cậu bé cũng vẫn đến lớp.

1.2. Đọc hiểu văn bản 

1.2.1. Nhân vật Phrăng

a. Quang cảnh hôm diễn ra buổi học cuối cùng

– Trên đường đến trường: nhiều người đứng trước bảng dán cáo thị

→ Khác lạ.

– Ở trường:

+ Mọi sự bình lặng y như một buổi sáng chủ nhật

+ Lớp học trang trọng, thầy Ha-men dịu dàng, mặc đẹp hơn mọi ngày, mọi người trong làng đều đi học với vẻ buồn rầu

→ Yên tĩnh, trang nghiêm, khác thường.

⇒ Phrăng ngạc nhiên, dường nhÆ° báo hiệu một cái gì nghiêm trọng, khác thường.

b. Diễn biến tâm trạng của Phrăng

– Thái độ đối với việc học tiếng Pháp

–  Định trốn học và rong chÆ¡i ngoài đồng nội

–  Cưỡng lại được, vội vã đến trường

– Phrăng choáng váng, sững sờ, hiểu ra nguyên nhân của sá»± khác lạ, tiếc nuối ân hận vì sá»± lười nhác học tập, ham chÆ¡i của mình

– Xấu hổ và tá»± giận mình không chịu học các qui tắc phân từ

– Chăm chú nghe giảng, kinh ngạc thấy mình hiểu bài đến thế

→ Từ lơ là đến thiết tha, lo lắng cho việc học.

c. Thái độ với thầy Ha-men

– Lẻn vào chỗ ngồi, đỏ mặt tía tai khi thấy thầy cầm thước. 

– Nhận ra giọng nói của thầy thật dịu dàng.

– Thấy tội nghiệp cho thầy

– Hiểu được lời khuyên của thầy

– ChÆ°a bao giờ thấy thầy lớn lao đến thế.

→ Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí sâu sắc.

⇒ Từ sợ hãi, thân thiết, quý trọng thầy.

⇒ Phrăng là cậu bé hồn nhiên, chân thật, biết lẽ phải, yêu tiếng nói dân tộc, quý trọng và biết Æ¡n thầy.

1.2.2. Thầy giáo Ha-men

a. Trang phục

– Mặc chiếc áo rÆ¡-đanh-gốt màu xanh lục

– Đội mÅ© bằng lụa đen thêu

→ Trang phục rất trang trọng mà thầy chỉ mặc vào những ngày đại lễ thể hiện ý nghĩa vô cùng quan trọng của buổi học cuối cùng.

b. Thái độ đôi với học sinh

– Rất má»±c ân cần, dịu dàng tha thiết, không quở trách nhÆ° mọi ngày khi Phrăng đến muộn

– Nhiệt tình truyền giảng bài học bằng cả tâm huyết của mình

→ Thầy muốn truyền thụ toàn bộ tri thức của mình, muốn đưa ngay toàn bộ tri thức vào học sinh trước khi ra đi.

c. Hành động, lời nói về việc học tiếng Pháp

– Tâm niệm của Thầy: “Khi một dân tộc rÆ¡i vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm được chìa khoá ở chốn lao tù”

→ Giữ được tiếng nói tức là giữ được linh hồn của dân tộc, không để kẻ địch đồng hoá, đó là vũ khí tốt nhất khi chưa thể đánh đuổi quân thù.

– Hành động, cá»­ chỉ lúc buổi học kết thúc:

+ Người tái nhợt, nghẹn ngào, không nói nên câu

+ Thầy dường như kiệt sức

→ Bao nhiêu tinh lực, tâm huyết thầy đã dồn hết cho buổi học cuối cùng.

+ Khuyên mọi người hãy yêu quý, giữ gìn ngôn ngữ của dân tộc

→ Ca ngợi sự giàu đẹp của dân tộc.

+ Dằn mạnh và cố viết thật to dòng chữ: “NƯỚC PHÁP MUÔN NĂM”.

Thầy giáo Ha-men viết lên bảng dòng chữ “Nước Pháp muôn năm”

+ Đứng im, đầu dựa vào tường

→ Thể hiện sự đau đớn dữ dội về tinh thần.

⇒ Thầy đã thắp lên ngọn lá»­a yêu nước cháy bừng trong tim mọi người.

1.3. Tổng kết

1.3.1. Về nội dung

Qua câu chuyện buổi học cuối cùng bằng tiếng Pháp ở vùng An-dát bị quân Phổ chiếm đóng, Phrăng hiện lên là một chú bé hiếu động, thông minh, nhạy cảm, có tình yêu chân thành với người thầy, yêu nước sâu sắc.

1.3.2. Về nghệ thuật

– Lá»±a chọn nhân vật kể chuyện hợp lí: Người kể (ở ngôi thứ nhất) là một cậu bé.

– Cách kể chân thá»±c vì cậu là người trong cuộc – chứng kiến một cách đầy đủ buổi học cuối cùng.

– Nghệ thuật khắc hoạ chân dung nhân vật (cả ngoại hình lẫn nội tâm) đều chính xác, tinh tế.

– Miêu tả nhân vật qua ý nghÄ©, tâm trạng.

– Giọng kể tá»± nhiên, linh hoạt, ngôn ngữ vừa chính xác vừa mang tính biểu cảm cao.

Bài tập minh họa

Bài tập: Nêu cảm nghÄ© của em về một nhân vật yêu thích trong văn bản Buổi học cuối cùng – An-phông-xÆ¡ Đô-đê, SGK Ngữ văn 10 Tập 2 Chân Trời Sáng Tạo.

Hướng dẫn giải:

– Đọc lại văn bản Buổi học cuối cùng – An-phông-xÆ¡ Đô-đê, SGK Ngữ văn 10 Tập 2 Chân Trời Sáng Tạo

– Chọn nhân vật em yêu thích nhất

– Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về nhân vật đó

Lời giải chi tiết:

Bài làm 1

Đối với văn bản “Buổi học cuối cùng” nhân vật để lại nhiều ấn tượng nhất đó là thầy giáo Ha-men. Thầy giáo trong buổi học cuối cùng hiện lên trong ánh mắt của học sinh với  bộ lễ phục chỉ dùng vào những ngày đặc biệt khi có thanh tra hoặc phát thưởng: áo rÆ¡-đanh-gốt màu xanh lục diềm lá sen gấp nếp mịn và đội mÅ© tròn bằng lụa đen thêu. Thầy Ha-men hôm nay rất dịu dàng, không giận dữ quát mắng; kiên nhẫn giảng bài, chuẩn bị bài học rất chu đáo.  Thầy coi tiếng Pháp là vÅ© khí, là chìa khóa của chốn lao tù. Ca ngợi tiếng Pháp, tá»± phê bình mình và mọi người có lúc đã sao nhãng việc học tập và dạy tiếng Pháp. Thầy Ha- men xúc động mạnh, người tái nhợt, nghẹn ngào, không nói được hết câu, nhÆ°ng thầy đã dồn hết sức mạnh để viết lên bảng dòng chữ thật to: “Nước Pháp muôn năm”. Thấy được người thầy luôn yêu tiếng mẹ đẻ, dành hết tâm huyết cho những học sinh của mình. Người thầy chính là người truyền những năng lượng tích cá»±c và tÆ° tưởng cho những bạn đọc.

Bài làm 2

Hình ảnh chú bé Phrăng trong văn bản ” Buổi học cuối cùng ” của nhà văn An-phông-xÆ¡ Đô-đê đã để lại cho em những ấn tượng sâu sắc. Thật vậy, Phrăng là một chú bé vô tÆ° và hồn nhiên. Tuy đã trễ giờ đến lớp nhÆ°ng vì mải chÆ¡i, Phrăng đã có ý định trốn học và rong chÆ¡i ngoài đồng cỏ. Phrăng cÅ©ng nhÆ° bao đứa trẻ khác, cậu ham chÆ¡i, hiếu động và vô lo vô nghÄ©. NhÆ°ng điều đặc biệt khiến em vô cùng yêu mến Phrăng đó là tình yêu nước thiết tha ở cậu bé. Tình yêu nước ấy được thể hiện rõ trong buổi học Pháp văn cuối cùng. Khi nghe thầy Ha-men thông báo người dân vùng An-dát không còn được học tiếng Pháp nữa, Phrăng đã cảm thấy sá»­ng sốt, choáng váng và tức giận. Tâm trạng của Phrăng đã có sá»± biến đổi sâu sắc, cậu cảm thấy ân hận vì đã lãng phí thời gian học tập, không nhớ các quy tắc phân từ của tiếng Pháp. Khi nghe thầy Ha-men giảng bài, Phrăng cảm thấy trân trọng thầy giáo của mình, cậu cÅ©ng chÆ°a bao giờ thấy mình hiểu bài nhanh đến thế. Diễn biến tâm trạng của Phrăng trong buổi học cuối cùng đã cho ta thấy được tình yêu nước sâu sắc và mãnh liệt ở chú bé. Em vô cùng yêu mến chú bé Phrăng!

Post a comment

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *