Tự đánh giá: Tỏ lòng – VĂN 10 – CD

Tóm tắt bài

1.1. Tá»± đánh giá – Tỏ lòng

Đọc văn bản Tỏ lòng và hoàn thành những câu hỏi dưới đây:

Câu 1. Từ ngữ nào trong câu “Hoành sóc giang sÆ¡n kháp kỉ thu” đã không được thể hiện thành công ở bản dịch thÆ¡?

A. Hoành sóc

B. Giang sơn

C. Kháp kỉ thu

D. Cả A, B, C

Đáp án A.

Câu 2. Bút pháp nghệ thuật nào dưới đây không được dùng để tạo dá»±ng hình ảnh “trang nam nhi”?

A. Tượng trưng

B. Lãng mạn

C. Trào phúng

D. Trữ tình

Đáp án C.

Câu 3. Dòng nào dưới đây nhận xét đúng về bài thÆ¡ Tỏ lòng?

A. Đây là bài thơ Nôm Đường luật.

B. Đây là bài thơ thất ngôn xem lục ngôn.

C. Đây là bài thơ Đường luật tứ tuyệt viết bằng chữ Hán.

D. Đây là bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật viết bằng chữ Hán.

Đáp án C.

Câu 4. Dòng nào sau đây chỉ ra sá»± khác biệt giữa bài thÆ¡ Tỏ lòng và các bài thÆ¡ Cảm xúc mùa thu (bài 1) , Tá»± tình (bài 2) và Câu cá mùa thu?

A. Là bài thơ thất ngôn tứ tuyệt

B. Là bài thơ Đường luật

C. Là một bài thơ Đường

D. Là thơ Nôm Đường luật

Đáp án A.

Câu 5. Câu nào sau đây nêu đúng nội dung chính của bài thÆ¡?

A. Phản ánh lịch sử oanh liệt chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam thời Trần.

B. Ca ngợi những phẩm chất cao đẹp của người Việt Nam trong lịch sử sử dụng nước và giữ nước.

C. Ca ngợi hào khí và sức mạnh của quân đội thời Trần.

D. Thể hiện khí thế làm chủ non sông và khát vọng lập công danh của “trang nam nhi” thời Trần.

Đáp án B.

Câu 6. Phân tích vẻ đẹp của “trang nam nhi” và hình ảnh quân đội nhà Trần được thể hiện qua hai câu thÆ¡ đầu bài thÆ¡ Tỏ lòng.

Gợi ý trả lời:

Từ vẻ đẹp của trang nam nhi thời Trần, ta thấy được:

+ Con người dũng mãnh, hùng mạnh với tầm vóc vũ trụ

+ Họ luôn dốc hết lòng, hết sức vì dân vì nước

+ Mỗi cá nhân đều ý thức tạo nên sức mạnh tập thể, hết mình cống hiến

=> Sức mạnh thời Trần, đại diện cho hào khí Đông A sử sách còn lưu chính là sự tổng hòa sức mạnh của trí tuệ, đoàn kết dân tộc luôn hướng tới dựng xây dân tộc.

Câu 7. “Nợ công danh” là gì? Em hãy nêu ý nghÄ©a tích cá»±c của quan niệm này trong thời Trần và đối với tuổi trẻ ngày nay.

Gợi ý trả lời:

“Nợ” công danh mà tác giả nói tới trong bài thÆ¡ có thể hiểu theo cả hai nghÄ©a. ” Nợ công danh” là món nợ mà người nam nhi luôn muốn trả hết cho đời . Đã là nam nhi ai cÅ©ng muốn gắng sức mình thành đạt, cô gắng lập công để lại sá»± nghiệp, lập danh để lại tiếng thÆ¡m muôn đời để bản thân mình không phí hoài, không nuối tiếc, để cuộc đời mình thêm ý nghÄ©a cống hiến hết mình vì dân vì nước. 

Câu 8. Em hiểu thế nào về câu: Luống thẹn tai nghe chuyện VÅ© hầu?

Gợi ý trả lời:

Câu luống thẹn tai nghe chuyện VÅ© hầu nói về nỗi” thẹn”. Theo em, có thể hiểu là vì chÆ°a bằng VÅ© Hầu ,chÆ°a trả xong nợ nước, lại thêm khát vọng phụng sá»± nhà cho nhà Trần Ä‘ến hết đời .Chính vì thế tác giả thấy hổ thẹn xấu hổ với bản thân mình. . Từ đó ta thấy được  vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách, lí tưởng, khát vọng của tác giả – con người thời Trần.

Câu 9. Lí tưởng và khát vọng của chủ thể trữ tình đã được thể hiện nhÆ° thế nào trong hai câu cuối của bài thÆ¡?

Gợi ý trả lời:

Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu

Vào thời trung đại, trả nợ công danh là khát vọng, hoài bão, lẽ sống của hầu hết trang nam tá»­. Có hai con đường trả nợ công danh: dùi mài kinh sá»­ để đỗ đạt làm quan hoặc xông pha trận mạc chiến đấu, lập công báo quốc. Điều này là do chịu sá»± ảnh hưởng của tÆ° tưởng Nho gia. Với Phạm NgÅ© Lão, ý thức được thời buổi loạn lạc, ông chọn cho mình con đường xông pha nÆ¡i chiến trường. Ông xem công danh là cái nợ mình còn vÆ°Æ¡ng. ChÆ°a trả không có nghÄ©a là bất lá»±c, bất tài không lập được chiến công mà chỉ là thời cÆ¡ chÆ°a tới. Cái “nợ công danh” ấy, chỉ cần cÆ¡ hội đến, ông sẽ sẵn sàng chặt đứt. Thông qua ý thức trả nợ công danh hiện lên khát vọng cháy bỏng, mãnh liệt của đáng nam nhi một lòng muốn báo đền nợ nước. 

“VÅ© hầu” ở đây ý chỉ Khổng Minh Gia Cát Lượng, người giúp LÆ°u Bị lập nên nhà Thục Hán. Đây là con người tận trung đã cống hiến cả cuộc đời cho nhà Thục và là một biểu tượng về chí làm trai. Phạm NgÅ© Lão xấu hổ khi nghe chuyện VÅ© hầu vì trước hết, ông thấy mình chÆ°a lập được công danh, chÆ°a trả xong nợ cho quê hÆ°Æ¡ng, đất nước. Mặt khác, ông thấy “thẹn” khi đứng trước tấm gÆ°Æ¡ng sáng cả về nhân cách lẫn tài năng của Gia Cát Lượng. Cái “thẹn” ấy là sá»± kính trọng đối với VÅ© hầu đồng thời cÅ©ng là khát vọng của trang nam tá»­ muốn noi bước người xÆ°a tận trung báo quốc, trả nợ công danh. 

=> Hai câu thÆ¡ cuối nhÆ° một lời bộc bạch của kẻ làm trai, công danh, sá»± nghiệp nhÆ° một món nợ đời, cho ta thấy Ä‘ược hoài bão, hùng tâm tráng khí của nhân vật trữ tình.

Câu 10. Hãy hình dung và vẽ hoặc miêu tả bằng lời hình ảnh “trang nam nhi” với “hào khí Đông A” (hào khí thời Trần) trong bài thÆ¡ Tỏ lòng.

Gợi ý trả lời:

Cả bài thÆ¡ “Tỏ lòng” của Phạm NgÅ© Lão được bao trùm bởi lòng tá»± hào dân tộc, bởi hào khí của con người và thời đại nhà Trần. Được thể hiện thật cô đọng và súc tích, bài thÆ¡ đã toát lên cái hào khí oai thiêng của dân tộc Việt Nam, toát lên từ một tâm hồn cao đẹp, một tấm lòng yêu nước vô cùng sâu sắc. Đọc bài thÆ¡, người đọc chúng ta càng cảm thấy tá»± hào về một triều đại hào hùng trong dòng lịch sá»­ của dân tộc ta, mới có thể hiểu tại sao ở thời đại đó, chúng ta lại có thể ba lần đánh bại đội quân Mông – Nguyên đang tung hoành khắp thế giới. Cái hào khí mà thời đại ấy thể hiện, tuy nó đã trôi qua, nhÆ°ng cái tinh thần mà nó đã thể hiện thì còn vang vọng mãi tới tận ngày nay. Thế hệ chúng ta kế tiếp hào khí anh hùng ấy bằng những dấu son chói lọi trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ cứu nước. Và chúng ta càng không thể quên hình ảnh người tráng sÄ© chí lớn – Phạm NgÅ© Lão, văn võ song toàn, biểu tượng cho bậc trai tráng, cho người chiến binh của thời đại mang hào khí Đông A quyết thắng ấy. “Tỏ lòng” sẽ mãi là bài ca, là tấm lòng của người tướng quân cả cuộc đời vì dân vì nước với lý tưởng và nhân cách cao cả. Thế hệ con cháu chúng ta phải luôn biết rèn luyện nhân cách sống có lý tưởng, có ý chí, quyết tâm thá»±c hiện lý tưởng để không thẹn với thế hệ đi trước, với hào khí anh hùng mà dân tộc ta đã thể hiện qua bao tháng năm qua. 

1.2. Hướng dẫn tự học

– Truy cập Internet hoặc tìm trong sách, báo thông tin về các tác giả, tác phẩm đã học.

+ Chọn lọc và thu thập các tÆ° liệu gồm: bài viết, hình ảnh, video,… liên quan đến bài học.

+ Đánh giá tư liệu (Các thông tin này đã đầy đủ, chính xác và phù hợp chưa? Thông tin có liên quan đến bài học không?).

– Tìm đọc thêm một số bài thÆ¡ của Đỗ Phủ, Hồ Xuân HÆ°Æ¡ng, Nguyễn Khuyến, Phạm NgÅ© Lão,… có cùng đề tài với các bài thÆ¡ đã học.

Bài tập minh họa

Bài tập: Từ văn bản Tỏ lòng của Phạm NgÅ© Lão, em hãy viết một đoạn văn ngắn về lòng yêu nước của thế hệ trẻ ngày nay.

Hướng dẫn giải:

– Đọc lại bài thÆ¡ Tỏ lòng của Phạm NgÅ© Lão.

– Vận dụng kiến thức bản thân và tÆ° liệu sách báo, internet.

Lời giải chi tiết:

Dân tộc Việt Nam luôn tự hào với truyền thống yêu nước. Điều đó không chỉ được thể hiện trong quá khứ, khi nhân dân ta phải chống lại kẻ thù xâm lược. Mà còn ở hiện tại, khi đất nước đã giành lại được độc lập, nhân dân được sống trong hòa bình. Thế hệ trẻ hôm nay vẫn xứng đáng với cha ông ngày trước. Điều đó được thể hiện qua ý thức học tập để nâng cao kiến thức, tu dưỡng đạo đức để trở thành người có ích cho xã hội. Cùng với việc tiếp thu văn minh nhân loại một cách có chọn lọc, trên cơ sở vẫn giữ gìn và phát huy được truyền thống văn hóa dân tộc. Thật tự hào khi nhiều bạn trẻ đã đạt được thành tích cao trên đấu trường quốc tế, thể hiện được tinh thần của con người Việt Nam khiến cho bạn bè năm châu phải tôn trọng. Khi đất nước phải đối mặt với nguy hiểm, lòng yêu nước của thế hệ trẻ được thể hiện qua sự tỉnh táo trong việc tiếp nhận thông tin, ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ dân tộc hay cùng chung tay giúp đỡ mọi người. Tóm lại, thế hệ trẻ hãy luôn ý thức được trách nhiệm của bản thân, sống sao cho thật xứng đáng.

Post a comment

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *